Acceptance & Commitment Therapy (ACT) binnen SLIMMER (webinar)
Webinar terugkijken
Tijdens het webinar ACT binnen SLIMMER op woensdag 13 mei 2026 heeft Djieuwke Rosink (leefstijlcoach binnen SLIMMER Online en opgeleid in ACT) ons meegenomen in de achtergrond van Acceptance & Commitment Therapy en in de praktische toepassing van ACT werkvormen en metaforen binnen SLIMMER.
Wil je de presentatie ontvangen, stuur ons dan een mail op slimmer@ggdnog.nl.
Achtergrond ACT
ACT is een 3e generatie gedragstherapie, maar wordt in plaats van therapie ook wel training genoemd. Het gaat om het creëren van psychologische flexibiliteit: het vermogen om effectief om te gaan met uitdagende gedachten, gevoelens en situaties, terwijl je trouw blijft aan je persoonlijke waarden.
Zes kernprocessen staan centraal binnen ACT:
- Acceptatie (Controle, Creatieve Hopeloosheid)
- Defusie
- Hier en Nu (Mindfulness)
- Zelf als Context
- Waarden
- Toegewijde Actie
Voorbeeld werkvormen
Oefening: Defusie - De stem van een cartoon
Doel: Afstand nemen van die strenge, perfectionistische gedachte.
Instructie: Schrijf een kritische gedachte op die je vaak hebt (bijv: 'Ik moet dit perfect doen'). Laat ze deze zin nu in hun hoofd herhalen, maar dan met de stem van Donald Duck of Mickey Mouse.
Effect: De lading verdwijnt. De gedachte is er nog, maar je kunt erom glimlachen. Het is maar een zinnetje, geen absolute waarheid.
Oefening: Mindfulness - De 30-seconden bodyscan van drang
Doel: Leren 'zijn' met ongemak (zoals trek of emotie-eten).
Instructie:
- Sluit je ogen.
- Voel waar in je lijf je op dit moment een lichte spanning voelt.
- Geef het een kleur of een vorm.
- Adem er naartoe zonder het te willen veranderen.
- Je hoeft er niets mee, je observeert het alleen.
Effect: Cliënten leren dat 'trek' of 'spanning' een fysieke sensatie is die opkomt en weer weggaat (als een golf), in plaats van een opdracht om te eten.
Oefening: Zelf-als-context - De lucht en de wolken
Doel: Inzien dat jij niet je gedachten bent.
Instructie: Stel je voor dat jij de blauwe lucht bent. Je gedachten, oordelen en gevoelens over je gewicht zijn de wolken. Soms zijn het lichte wolkjes, soms donkere donderwolken. De lucht (jij) blijft altijd hetzelfde, onveranderlijk en ruim genoeg om elke wolk te dragen.
Effect: Geeft rust en ruimte. De 'strenge ik' is slechts een wolk die voorbij drijft.
Oefening: Waarden - Wat zou je doen met 65 miljoen?
Doel: Leren leven naar je waarden, focus op dat wat jij belangrijk vindt.
Instructie: Stel je voor dat je 65 miljoen wint. Wat zou je dan gaan doen, met wie, waar, hoe en wat is dan niet meer belangrijk en wat is dan juist belangrijk?
Effect: Geeft focus aan dat wat echt leeft van binnen.
Metaforen
Metaforen maken moeilijke psychologische processen begrijpelijk, voelbaar en herkenbaar. Ze helpen mensen om afstand te nemen van hun gedachten en gevoelens, zonder er direct tegen te hoeven vechten.
Een goed metafoor:
- vergroot inzicht en bewustwording
- maakt ACT praktisch en toegankelijk
- helpt bij defusie en acceptatie
- blijft vaak beter hangen dan uitleg of advies alleen
- creëert beweging richting waarden en betekenisvol gedrag
De kracht van een metafoor zit in de herkenning. Een metafoor werkt pas echt wanneer deze aansluit bij de leefwereld, interesses en ervaring van de deelnemer. Daardoor voelt het persoonlijk, begrijpelijk en toepasbaar.
Metafoor: Touwtrekken met een monster
Het monster dat met jou aan het touwtrekken is, tussen jullie in een ravijn. Hoe harder je trekt om van je 'slechte' gewoontes af te komen, hoe meer spanning er op het touw staat.
- Wat gebeurt er binnen in je?
- Wat gebeurt er in je lijf?
- Wat zou je kunnen doen?
- Wat zou helpen en wat zou minder goed werken?
- Wat gebeurt er als je loslaat?
Metafoor: Passagiers in de bus
De Passagiers op de Bus: Jij bepaalt waar je heengaat (jouw leven).
Je passagiers zijn je gedachten ("Je bent te zwak", "Dit lukt je nooit"). Ze schreeuwen vanaf de achterbank waar je heen moet rijden.
Maar: jij zit aan het stuur.
Je kunt ze niet de bus uitzetten, maar je hoeft ook niet te doen wat ze roepen. De meest luidruchtige zit achter het stuur en ook vrij vaak.
Wat ga je doen om een passagier die je wat vaker nodig hebt, ook eens wat meer voorin de bus te zetten?
Metafoor: Welke route kies jij?
Kies je voor de makkelijke route waarbij je krijgt wat je al hebt?
Of kies je voor de moeilijkere weg die je brengt naar je einddoel?
Aanvullende informatie
Boeken:
- Mentaal en fysiek fit op jouw manier
- Je moet niks, Heidi Stiegelis
- The Little ACT Workbook Paperback – by Dr Michael Sinclair & Dr Matthew Beadman
Youtube video's:
- SeeTrue Mindfulness - verschillende video's over ACT