SLIMMER-coach Lea Polak: ‘Hulp vragen is ook een vaardigheid’

Afvallen of gezonder leven wordt vaak neergezet als een kwestie van discipline. Minder eten, meer bewegen en dan kom je er wel. In de praktijk is leefstijlverandering complexer. Hoe zorg je dat je goede voornemens passen in je dagelijks leven en vol zijn te houden? Lea Polak, diëtist en praktijkhouder bij FoodSteps Diëtisten Amstelveen, werkt met de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) SLIMMER. De meerwaarde zit voor haar vooral in het doen. En het draait niet meteen om grote veranderingen, maar om stappen diepassen bij iemands leven.

“Ik vind het belangrijk dat mensen ook echt hulp krijgen. Dus dat we ze niet alleen advies geven, maar ook echt in beweging laten komen,” legt Lea uit. Tijdens haar opleiding tot diëtist koos ze al voor de minor leefstijl. Voeding zag ze niet als iets losstaand, maar als onderdeel van leefstijl en gedragsverandering.  Juist daarom koos ze voor SLIMMER in haar praktijk: “Het is een programma dat wetenschappelijk onderbouwd is. Het geeft structuur en tegelijkertijd biedt het ruimte voor individuele invulling”, legt ze haar keuze voor deze GLI uit.  Inmiddels start ze met de collega’s van haar praktijk 4 keer per jaar met een nieuwe SLIMMER-groep. Ze werken hierbij samen met fysiotherapeut Robby Boes en zijn team van fysiotherapiepraktijk Karel Muns.

Opbouw traject

Wie start met SLIMMER, begint niet meteen met een nieuw voedingspatroon of in de sportschool. Eerst is er een intake: wat zijn iemands doelen, past het programma en is duidelijk dat het traject 2 jaar duurt? Daarna volgt een introductiebijeenkomst met de groep. De diëtist/leefstijlcoach en fysiotherapeut leggen hun rol uit en deelnemers maken kennis met elkaar. Vervolgens is er een combinatie van individuele gesprekken met de diëtist en leefstijlcoach, informatieve groepsbijeenkomsten en begeleid bewegen in de groep. In het eerste jaar is er vaker contact. In het tweede jaar is er ieder kwartaal nog een moment om stil te staan bij doelen, voortgang en wat iemand nodig heeft om verder te komen.

Haalbare stappen

De groep zorgt voor herkenning en steun, maar er is ook ruimte voor persoonlijke doelen, gesprekken en begeleiding die passen bij iemands persoonlijke situatie. Dat maatwerk is belangrijk, omdat niet iedereen in hetzelfde tempo verandert.

Lea spreekt liever niet over ‘kleine stappen’, maar over ‘haalbare stappen’. Wat voor de een klein lijkt, kan voor een ander al veel zijn. Leefstijlverandering begint dus niet bij een ideaal stappenplan, maar bij de vraag wat nu realistisch is. Ze kijkt liever naar wat iemand nu kan naar een ideaalplaatje. Bij voeding is dat bijvoorbeeld voor de één vaker volkoren kiezen, voor de ander minder snoepen of een andere lunch. Belangrijker dan de grootte van de verandering, is of die in het dagelijks leven vol te houden is.

En zegt iemand dat die meer wil bewegen, dan blijft het niet bij dat voornemen. Wanneer kan dat? Met wie? Wat als het regent? Heb je de materialen die je nodig hebt direct bij de hand? Door zulke details vooraf te bespreken, wordt de kans groter dat iemand het ook echt doet.

Kracht van de groep

Natuurlijk draait SLIMMER niet alleen om bewegen en voeding. Lea ziet dat deelnemers ook andere vaardigheden oefenen. Hulp vragen bijvoorbeeld. “Hulp vragen is voor iemands gezondheid een heel belangrijke vaardigheid, maar veel deelnemers vinden dat eerst lastig.” Soms merkt iemand dat een oefening te zwaar is, maar komt het niet vanzelf op om de fysiotherapeut om hulp te vragen. In de begeleiding wordt daarom actief besproken: wat heb je nodig om verder te komen?

Ook is er een appgroep voor de deelnemers. Die helpt om contact te houden, ervaringen te delen en de groep actief te houden. Deelnemers wisselen ook ervaringen uit over eten en koken. Volgens Lea werkt dat vaak beter dan een recept van internet: “Als iemand uit de groep vertelt dat een gerecht lekker en makkelijk is, gaan anderen het ook sneller proberen.”

Blijven bewegen

Het is de bedoeling dat deelnemers ook na het programma blijven bewegen. Daarom worden ze vroeg in het traject gestimuleerd om een extra beweegmoment te zoeken dat bij hen past. Dit voorkomt dat er na afloop van het traject een gat valt, bijvoorbeeld doordat iemand nog geen keuze heeft gemaakt of tegen wachttijden aanloopt. Sommigen gaan door bij de fysiotherapeut, anderen sluiten zich aan bij lokaal beweegaanbod. Om de stap naar zelfstandig bewegen kleiner te maken, werkt Lea samen met de beweegcoach van Amstelveen Sport die dit lokale aanbod kent. Is de drempel hoog? “Dan kan een begeleider zelfs een keer meegaan naar een eerste les of activiteit om iemand op weg te helpen.”

Zelf starten?

Voor professionals die met SLIMMER willen starten zijn volgens Lea geduld, doorzettingsvermogen en een netwerk van verwijzers en beweegmogelijkheden belangrijk. Ook praktische zaken doen ertoe: een geschikte ruimte, duidelijke afspraken met de fysiotherapeut en heldere verwachtingen richting deelnemers. SLIMMER is voor hen kosteloos, maar niet vrijblijvend: wie start, kiest voor een traject van 2 jaar.

Meer dan de weegschaal

Volgens Lea merken deelnemers vaak eerst andere veranderingen dan gewichtsverlies. Ze voelen zich in eerste instantie vooral fitter of krijgen meer vertrouwen in wat ze kunnen. "Het gaat er vooral om dat deelnemers een manier vinden die aansluit bij hun leven en op de lange termijn goed voelt."